Mámleketlik salıq komiteti baslıǵınıń 2021-jıl 11-yanvar kúngi «Salıqshı – isbilermenge járdemshi» principi sheńberinde isbilermenlerdi qollap-quwatlaw baǵdarında ámelge asırılıwı lazım bolǵan «Háreketler rejesi» tastıyıqlanıp, sol tiykarda ótken jıl dawamında elimizde bir qatar ilajlar ámelge asırıldı.
– «Salıqshı – isbilermenge járdemshi», degende nelerdi túsinemiz, qaysı baǵdarda, kimlerge qanday járdemler beriledi?
– Isbilermenlik subektlerine, ásirese, jumısların endi baslap, ele ayaqqa tura qoymaǵan isbilermenlik subektleriniń jumıslarınıń júrisip ketiwine járdem beriw, búgingi kúnde salıq uyımlarınıń da baslı maqsetleriniń biri bolıp kelmekte. Olardıń jumıslarınıń rawajlanıwına úles qosıw arqalı, biz elimiz ekonomikasınıń rawajlanıwına, xalqımızdıń abadanlasıwına, isbilermenler qatarınıń keńeyiwine úles qosqan bolamız.
Eń dáslep, «Salıqshı – isbilermenge járdemshi» sistemasın engiziw boyınsha segmentlep, isbilermenlik subektleriniń dizimin qáliplestiriw maqsetinde, yuridikalıq táreplerdiń maǵlıwmatlar bazası boyınsha, jámi kárxanalardıń (jumıs islep turǵan hám islemey turǵan) diziminen respublikamız boyınsha 12892 kárxananıń dizimi qáliplestirildi.
Sonday-aq, jumıs islep turǵan kárxanalardıń dizimnen ótkerilgen sánesi, múlkshilik túri, iri salıq tólewshiler kategoriyasına kiretuǵınlıǵı, tovar aylanısı, jumıs islewshileriniń sanı, miynet is haqısınıń fondı, esabat tapsırǵanlıǵı, debitor hám kreditorları, rentabellik dárejesi, paydası (zıyanı), salıqlar ushın jiberilgen qarjı, salıq qarızdarlıǵı haqqındaǵı maǵlıwmatlar qáliplestirildi.
– Isbilermenlik subektleri qaysı kriteriyaları boyınsha járdemge mútáj yamasa mútáj emes, dep ajıratılıwı múmkin?
– Isbilermenlik subektleriniń arasınan járdem beriw lazım bolǵanlarınıń dizimin qáliplestiriw ushın segmentlenip, járdemge mútáj bolmanlanǵanları (jasıl), járdem kerek bolıwı múmkin bolǵanları (sarı) hám járdemlesiw zárúrleri (qızıl) toparlarǵa, tómendegi kriteriyalar boyınsha ajıratıldı.
Járdemlesiw zárúr bolmaǵan (jasıl) toparǵa:
- iri salıq tólewshiler;
- tovar aylanısı 100 million sumnan kóp bolǵanlar;
- mámleketlik úlesi 50 procentten artıq salıq tólewshiler;
- ministrlikke qaraslı kárxanalar;
- tovar aylanısı hám xızmetkerleriniń sanı azaymaǵanlar;
- sońǵı bes jıl ishinde ámeliy járdem sorap múrájat etpegenler;
- rentabelligi 10 procentten joqarı bolǵan kárxanalar kiredi (usı kriteriyalarǵa tuwra keletuǵın salıq tólewshi tárepinen járdemlesiw boyınsha múrájat etkenler jaǵdaylar buǵan kirmeydi).
Járdemlesiw kerek bolıwı múmkin (sarı) toparǵa 4007 isbilermenlik subektiniń dizimi qáliplestirildi.
Buǵan tómendegi jaǵdayları boyınsha:
- Tovar aylanısı hám xızmetkerleriniń sanı azayǵan;
- Zıyan menen juwmaqlaǵan;
- Ámeliy járdem sorap múrájat etken;
- Debitorlıq qarızı barlar;
- Salıq minnetlemesin orınlawda kemshilikke jol qoyǵan (inkasso) kárxanalar kirgizildi.
Járdemlesiw zárúr (qızıl) toparǵa 8885 isbilermenlik subekti kirgizildi:
Buǵan
- jańadan shólkemlestirilgenler;
- esap tapsırmaǵanlar;
- «Nol» esap tapsırǵanlar;
- Tólemin ámelge asırmaǵanlar;
- Miynet is haqısın esaplamaǵanlar;
- Bank aylanısın ámelge asırmaǵanlar;
- Salıq uyımlarına bir neshe márte múrájat etken salıq tólewshiler kirgizildi.
– Járdemlesiw zárúr bolǵan isbilermenlik subektleriniń mashqalaların úyreniw hám sheshimin tabıw boyınsha nátiyjeler qanday?
– Olar toparlarǵa ajıratılıp mashqalaların úyreniw boyınsha aymaqlıq salıq inspekciyalarına mámleketlik salıq basqarması tárepinen tapsırma xat jiberilip orınlanıwı qadaǵalawǵa alındı.
Aymaqlıq salıq inspekciyaları tárepinen 2022-jıldıń 1-yanvar sánesine shekem mámleketlik salıq basqarması hám aymaqlıq mámleketlik salıq inspekciyaları tárepinen járdemlesiw zárúr bolǵan isbilermenlik subektlerinen 35062si menen aralıqtan turıp hám orınlarǵa shıqqan halda jeke ushırasıw arqalı salıq tólewshilerge kórsetiletuǵın úlgi formadaǵı xızmetlerdiń dizimi usınıs etilip, isbilermenlerdiń mashqalaları úyrenildi.
Sonıń ishinde, 24580 jaǵdayda salıq uyımlarına baylanıslı máseleler boyınsha, yaǵnıy 6643 jaǵdayda dáslepki buxgalteriyalıq jumısların júrgiziw boyınsha túsinikler beriw, 1555 jaǵdayda salıq qarızı boyınsha maǵlıwmatlar beriw, 1150 jaǵdayda salıq rejimin tańlawǵa kómeklesiw, 1656 jaǵdayda salıq jeńillikleri hám olardı qollanıw tártibin túsindiriw, 971 jaǵdayda jeke esap betinen nusqa kerekligi, 1814 jaǵdayda 156723,4 million sumlıq QQSdan artıqsha tólemin qaytarıw, 8387 jaǵdayda 85581,7 million sumlıq basqa salıq túrinen artıqsha tólem summaların qaytarıw, 4 jaǵdayda salıq qarızınıń múddetin uzaytıw, 103 jaǵdayda debitorlıq qarızdarlıǵın óndiriw hám 2296 jaǵdayda basqa máseleler anıqlandı.
Sonday-aq, 1077 jaǵdayda basqa mákemeler menen shólkemlerge baylanıslı mashqalalar, yaǵnıy, 524 jaǵdayda 692526,0 million sumlıq jeńilletitilgen kredit zárúrligi, 234 jaǵdayda jer hám imarat alıwdaǵı mashqalalar, 183 jaǵdayda gaz, elektr, suw hám kanalizaciya boyınsha mashqalalar hám 136 basqa túrdegi mashqalalar anıqlanıp, óz sheshimin taptı.
Úyreniwler nátiyjesinde anıqlanǵan, salıq uyımlarına baylanısı bolǵan 24580 mashqalanıń hámmesi sheshildi.
Sonday-aq, basqa shólkemlerge baylanısı bolǵan 1077 máseleniń 749ı boyınsha isbilermenlik subektlerine ámeliy járdem berildi. Yaǵnıy, 360 isbilermenge 45707,0 million sumlıq jeńilletilgen kredit alıwǵa, 142 isbilermenge jer hám imarat alıwǵa, 126 isbilermenge gaz, elektr, suw hám kanalizaciya boyınsha mashqalaların sheshiwge hám 121 isbilermenniń hákimliklerge baylanıslı bir qatar mashqalaları sheshilip, ámeliy járdem berildi. Sonday-aq, 324 mashqala basqa mákeme hám shólkemlerden bas tartılıp, 4 mashqalanıń búgingi kúnde orınlanıwı dawam etpekte.